Ik ben een groot liefhebber van de columns van Prof. Soortkill die in de zaterdagkrant van het NRC staan. Daarin brengt hij ons begrippen bij uit de Smibologie, de leer van de vrije geesten uit de Smib (ook wel bekend als de Bijlmer), in mijn woorden: hij leert ons de straattaal van de Bijlmer. Ik lees ze met driewerf plezier: om de taal, de poëzie van de taal en de levenswijsheid.

Hier ligt bijvoorbeeld de column voor me van 5 februari met de heerlijke titel: we komen en gaan eindstand eenmans. Je begrijpt direct wat er wordt bedoeld.

De colums beginnen altijd met een paar betekenissen van het woord dat wordt behandeld (vermoedelijk uit het Smibologisch woordenboek, dat in de boekhandel verkrijgbaar is). Van eenmans geeft hij o.a. het voorbeeld: Niemand wilde mee dus ik ging gewoon eenmans, man. Daarna schrijft hij verder over het begrip, zoals: Eindstand is die libi (het leven) een eenmans model, en het is beter om je daarin comfortabel te voelen dan iets anders. …mensen voelen zich vaak alleen wanneer ze alleen zijn. Maar alleen zijn betekent niet dat je alleen bent, tav je? Je bent pas alleen wanneer je je alleen voelt. Mensen voelen zich dan eenzaam, iets wat eerder een gevoel is dan een toestand.

En dan verderop: Om eenmans te kunnen moven moet je bevriend zijn met jezelf. Ik denk dat sommige daarom niet alleen kunnen zijn, omdat ze niet cool zijn met wie ze zijn.

Een moraal ontbreekt niet:

Wees comfortabel in het alleen zijn, want zo voel je je nooit eenzaam. Je bent dan gewoon eenmans, omringd door me, myself and I.

Prof. Soortkill is 29, wijsgeer en schrijver van het Smibanese Woordenboek. Binnenkort brengt hij zijn volgende boek uit. Dat doet hij vanuit de Smibanese University, zijn zelf opgerichte ‘hiphopschool’. Dat las ik in De Volkskrant van 23 mei j.l. waarin hij een stuk publiceert over het Sranantongo en het Smibanees. Ik vat het hieronder samen.

Het Sranantongo is de taal van de Afro-Surinamers en is sterk verweven met de periode van de slavernij in Suriname. Aan de basis ervan liggen woorden en talen die met de boot uit Afrika meekwamen, vermengd met Engels en wat Portugese en Nederlandse invloeden, destijds ook wel Neger-Engels genoemd. De taal werd gesproken door slaafgemaakten en slavendrijvers. Later werd het Nederlands verplicht, Suriname moest Nederlands worden en taal is macht. Het Sranantongo zou moeten verdwijnen, en werd negatief gelabeld. Daartegen kwam intellectuele tegenstand van o.a. Papa Koenders, die een fervent activist was voor het gebruik van het Sranantongo. Hij bracht tien jaar lang een maandblad uit, Foetoe-boi, waarin hij ruimte gaf aan stukken over de belevingswereld van het volk. Grappig genoeg is de cirkel nu weer rond, want het Sranantongo heeft de meeste invloed op de Nederlandse straattaal. Zoals de Prof. schrijft: zonder Papa Koenders en consorten had het Smibanese niet bestaan. En nu nemen talloze witte kinderen de woorden ervan over. Waarop  Soortkill concludeert: taal is iets van de mens, niet iets van een autoriteit die daarmee het sociale klimaat wil vormgeven. Ik hoop het. In ieder geval geniet ik er erg van, daarom hieronder nog twee voorbeelden van de columns van de wijze en talige Prof.

Een time-out van die libi nemen.  Een column van 15 april die gaat over het begrip Laag. Een betekenis: Ik wilde wel komen maar ik ging even laag. Eindstand werd ik de volgende ochtend pas wakker  Hier weer een paar citaten:

Wanneer shit down is adviseren wij van de Smibanese University aan onze studenten om gewoon laag te gaan, want ook daar moet ruimte voor zijn.

Om te voorkomen dat je doordraaft in het neerwaartse moet je soms een time-out nemen van die libi door als het ware even uit de roulatie te stappen.

Zulke momenten zijn ideaal om te reflecteren op die libi, zo van “hoe heb ik bewogen afgelopen tijd?”

Laag zijn is letterlijk laag zijn, simple as that. Wanneer je laag bent, lig je laag, in alle rust, tegen de vlakte. Als mensen je op zulke momenten roepen om iets te doen moet je gewoon zeggen: “No man! Ik ben even laag.” Mensen die het beste met je voor hebben gaan direct begrijpen. En zo niet, dan willen die mensen je niet goed zien.

Nog eentje dan, van 3 juni. Deze gaat over DR. Een acroniem waarmee je een persoon erop kan wijzen rustig aan te doen, bijv. je reest een beetje lai je denkt gelijk Scarface!? DR man

Wij van de Smibanese University zijn om van te genieten, maar we zijn niet alleen op genieten. Niet omdat het weer lekker is moet je gelijk elke dag op chillen zijn, leven alsof het je laatste dag is en continu de drukte opzoeken. De zon is een bijzonder ding in dit land, en wanneer-ie er is showen we out.

En een stukje verder:

Tuurlijk, ik hou ook van zon, maar DR, pa! Als je de loop van je leven laat dicteren door het weer, ga je een wisselvallig bestaan leiden.

Als iemand je zegt om te DRén moet je meestal luisteren. Iemand gaat je niet zomaar zeggen om rustig te doen. Zij die bezield zijn door rust, bewaren het overzicht in de grote chaos. Libi is een ritmische chaos, helemaal wanneer de zon fel schijnt. Maar de wereld draait gewoon door, weer of geen weer.  Wij van de Smibanese University houden er niet van wanneer mensen opeens afdwalen omdat de zon even schijnt.

Pure poëzie.