Maandag 25 mei
San Giorgio Maggiore in de basiliek marmeren beelden van Barry X Ball, niet heel bijzonder.
Pand ernaast Baselitz, een hoogtepunt: een serie van acht schilderijen, steeds is op een ondergrond van bladgoud met fijne zwarte penseel het verouderde lichaam van de kunstenaar zelf of dat van zijn vrouw afgebeeld, daarop soms spontaan aangebrachte kleurige verfstreken, als een ode aan De Kooning (kijk naar de documentaire!)
In Palazzo Cavalli Franchetti “ Turandot” met werk van vrouwelijke kunstenaars uit Centraal en Oost Azië, waaronder video’s van Lida Abdul.

Dinsdag 26 mei
Giardini
NB: niet alle paviljoens bleken open te zijn op dinsdag, zoals het Nederlandse en het Oostenrijkse.
In de hoofdtentoonstelling in het Italiaanse paviljoen:
De ode aan Toni Morrison en Koyo Kouoh van Campon-Pons
Philippe Aguirre Y Otegui was voor mij een ontdekking, een Belgische kunstenaar die veel werk in de openbare ruimte heeft gemaakt. Hier heel verfijnde afbeeldingen op kleitabletten over het thema binnen en buiten, de fragiliteit van veiligheid.

Annalee Davis, borduurwerk, waarin natuurlijke materialen zijn verwerkt, zoals kleine steentjes en kruidezijn van n die ze zelf kweekt.
Loop niet de trap naar boven voorbij, waar o.a. prachtige schilderijen Walid Raad met afbeeldingen van allerlei verschillende plekken waar Arafatchuil zich schuilgehouden heeft.
Mohammed Joha, schilderijen van landschappen in Gaza.

Van de landenpaviljoens:
Spanje, het hele paviljoens is behangen met ansichtkaarten, alle toeristische clichés komen voorbij, van kerktorens tot streekgerechten, flora en fauna. Zo mooi en geestig gerangschikt op thema en kleur dat het een plezier is om naar te kijken.

Japan, het paviljoen waar grote babypoppen te vinden zijn, Grass babies, die je kunt lenen om een “babyhold” ervaring te ondergaan. Mensen lopent me de baby’s tegen zich aan gedrukt door deon ruimte, verschen zogenaamd een luier, of laten de arme namaakbaby onverschillig aan één arm naast zich slingeren. Beetje bizar.

In de Nordic countries een opmerkelijke harmonie van sculpturen en de ruimte van het paviljoen zelf.

Polen heeft een prachtige film over dove mensen die onder water dansen en gebaren, Liquid tongues, van Bogna ska en Daniel Kotowski.

Toch waren wij niet heel erg enthousiast over de Giardini.

Woensdag 27 mei
We begonnen de dag met een bezoek aan Palazzo Grassi, waar de Keniaans-Britse kunstenaar Michael Armitage een indrukwekkende solotentoonstelling heeft. Voor mij was dat het absolute hoogtepunt van deze reis. Hij maakt grote beeldende schilderijen, vloeiend geschilderd, veelkleurig, figuratief, vol beweging. In het begin hangen vrij ingetogen,  donkere doeken met indrukwekkende portretten o.a. van een vrouwelijke bokskampioene die haar  leven eindigt in gevecht met haar eigen spoken, en zgn. beachboys (jonge sekswerkers). Daarna zeer aangrijpende taferelen waarin allerlei vormen van geweld een rol spelen: geweld bij demonstraties, seksueel geweld, het geweld dat bootvluchtelingen/drenkelingen ondergaan, bijna niet te verdragen.

En dan ook schilderijen met een veel rustiger beeld, spiritueel gelaagd. En steeds weer dat fabelachtige kleurgebruik.

In de middag gingen we op zoek naar de tentoonstelling van Boafo,  en maak niet dezelfde fout als wij: die is in Museo Palazzo Grimani en niet in Palazzo Grimani. De twee verschillende gebouwen liggen ver uit elkaar in de stad! Totaal ander werk dan dat van Armitage, heel simpel kleurgebruik, frontale portretten, bijna zonder diepte, de beweging van de kleur zit in de afbeelding van de donkere huid van de geportretteerden. Ik was direct geraakt door een sculptuur van een zelfverzekerde donkere vrouw, zie foto.

Deze dag hebben we afgesloten met Elegy, een video installatie van de Zuid-Afrikaanse kunstenares Gabrielle Goliath. Met een serie video’s wordt eer betoond aan slachtoffers van seksueel en koloniaal geweld. Steeds stapt een vrouw vanuit een donkere achtergrond op een podium en vervangt de zingende vrouw voor haar, door dezelfde hoge noot van haar over te nemen. Zo ontstaat een doorgaand klaaglied. De reeks is al in 2015 gestart en beklaagt slachtoffers in Zuid Afrika en Namibië, en de Palestijnse dichteres Hiba Abu Nada.
Vanwege het eerbetoon aan deze laatste, is de tentoonstelling door de Zuidafrikaanse minister van cultuur gecancelled en uitgeweken naar de Chiesa di Sant’Antonin.

Donderdag 28 mei
Naar Personal structures in het Palazzo Mora aan de Strada Nuovo. Ik heb altijd goede herinneringen aan deze groepstentoonstellingen. Het is een soort grabbelton vanwege de veelheid, maar er zijn altijd wel werken die me aanspreken en ik hou ervan om te dwalen in dat palazzo met al zijn verdiepingen, met onverwachtse kamers en zoldertjes. Na alle zware problematiek van de dag(en) ervoor heb ik genoten van onderstaande kleurige schilderijen (naam van de kunstenaar niet genoteerd), van de geestige wandkleden van Rachel Alexandrou en Erika von Edler:

mooi patchwork met borduursel van Desmond Beach. Loop gewoon rond en laat je blik dwalen.

In de middag zijn we naar Palazzo Manfrin  voor het werk van Anish Kapoor gegaan. Een waar dieptepunt. Er is al zoveel prachtig werk van hem te zien geweest, zeker ook in Nederland, dat wat hier getoond wordt echt een zeer magere afspiegeling is. Niet zijn “slachthuiswerken”, wel drie werken met het diepe zwarte pigment en verder veel maquettes. Wil je er toch naar toe, boek dan even vooraf kaartjes, want bij het museum is geen ticketverkoop, je moet daar ter plekke een account aanmaken en met een credit card betalen.

Vrijdag 29 met
De dag van het Arsenale. Ik werd er blij van. Er was veel moois te zien en het aantal kunstwerken was goed behapbaar, mede doordat er een aantal grote werken en installaties waren. Een greep:
In het begin, bij de ingang, een meditatieve film waarin de kunstenares, Berni Searle, in de rijkversierde hal van het stadhuis van Gent symbolische handelingen verricht die verband houden met het koloniale verleden van België in Congo.  
Ik was erg onder de indruk van het werk van Nick Cave. (niet de zanger!)  Two points in time-at once, heet de serie van zeven grote bronzen sculpturen, die verspreid door de ruimte heen opgesteld staan en de zeven stadia van rouw symboliseren. Het gaat over de “need to rest in split space”. Prachtig verwoord.

Theso Eshetu stelt een oude olijfboom tentoon, ontworteld en vervreemd, samen met een prachtig gedicht van Ben Okri, over wachten, uitstel van kiezen. Het werk heet Garden of the broken hearted.
De video van Nina Katchadourian vond ik erg geestig. Als kind speelde ze met haar broertjes en zusjes met Playmobil poppetjes, die samen een familie op vakantie voorstelden. In dat spel, verdronken vader en zoon, en de overige gezinsleden bedachten een ritueel om ze weer tot leven te roepen. De ouders van de Katchadourian kinderen hebben dit op geluidsband opgenomen. De kunstenares laat dit allemaal herleven in een reconstructie met het originele geluid van de kinderstemmen erachter.
Veel naaldwerk tijdens deze editie van de Biennale,  ook in het Arsenale: de Marokkaanse bijdrage in een grote zaal is een groot rustbed omgeven door wandtapijten en gordijnen, waar een serene rust en harmonie hangt.
Heel mooie wandkleden van Isabel Nolan en Thania Petersen.
Buiten, bij het dock, een video van Wu Tsang, genaamd Of Whales met een monnik die loopmeditatie doet, o.a. over een vuilnisbelt. 

Zaterdagochtend 30 mei
Reisgenote K. was nog erg te spreken over Still joy, een nevententoonstelling vlakbij de Akademiabrug. met vooral Oekrainse kunstenaars.