Winnen of verliezen

Hoe leren we te verliezen, in plaats van te winnen?
Die vraag stelt Martin Shaw in een interview met Frank Mulder, in De Groene van 10 september. Shaw is een Ierse verhalenverteller en mytholoog. Frank Mulder introduceert hem zo: “ik zou zeggen dat hij uit mythen, verhalen, sagen en legenden vooral een taal haalt die niet spreekt over zelfverbetering, succes en controle, maar over verlies, transformatie en onderdeel zijn van iets groters”.
In deze tijd, het is nu drie jaar geleden dat ik ernstig ziek werd en er een moeilijke periode in mijn leven begon, slaat zo’n verhaal direct bij me aan. Want ik realiseer me dat ik bezig ben zoveel mogelijk mijn oude leven te willen herwinnen en dat ik moeite moet doen om stil te staan bij wat er nú bij me past. Mag ik veranderd zijn? Kan ik mijn verlies nemen? En wat is dan mijn verlies?
Het voelt soms alsof er drie jaar is weggeknipt uit mijn leven. En ook al houd ik mezelf voor dat ziekte en verlies erbij hoort, dat dat ook leven is, neem ik daarmee éçht mijn verlies? Hoort het bij mij, zoals het is gegaan? Of is het een akelig intermezzo? Het voelt toch alsof je náást het leven staat, als je ziek bent, of rouwt.

Op de fiets, langs de Waddendijk op Terschelling. Waar ik zo vaak met R. gefietst heb en waar ik nu alleen reed. Daar kwam de vraag op die hij me regelmatig stelde: Voel je je goed?

En ik zei Ja. Ja, ik voel me goed, uit de grond van mijn hart.
Het is niet het goed als in: O, wat zit ik lekker te genieten!
En ook niet als in: fijn hè, dat we weer hier zijn!
Het was een veel dieper en completer gevoel. Een Goed dat uit vele dunne laagjes bestaat die samen bijdragen aan een geheel. Die laagjes, op dat moment, waren divers en verschillend van kleur en stemming.
-het plezier om weer op een E-bike te rijden, de zon over het Wad te zien, een frisse bries te voelen
-het verwachtingsvolle gevoel over de dagen die nog voor me lagen
-de leegte, het gemis van R., waardoor de ruimte om me heen ook leger, weidser leek
-een zeker gevoel van trots en tevredenheid, dat ik na alle gebeurtenissen, toch weer op deze plek ben gekomen
-de vrijheid ven even geen “moeten”, nergens heen te hoeven, de tijd aan mezelf te hebben
-de overgave aan het buitenzijn: omringd zijn door een landschap van grasdijken met lammetjes, waar de zon over het water schittert, en waar de meeuwen in de lucht boven me krijsen
-de pijn van het gat in mijn hart waar R. zat en dat tegelijk diep koesteren
-de vitaliteit van mijn lichaam ervaren, me sterk voelen
-het alleen-zijn, helemaal samenvallen met mezelf, me niet hoeven instellen op anderen, mijn invallen kunnen volgen
-maar ook het alleen zijn in mijn leven nu
-en uiteindelijk de verwondering over het feit dat ik er nog ben, ondanks alles, en dat ik hiér ben

Ja, ik voelde me goed. Geen goed dat tegenover slecht staat, maar een vorm van goed waarin ook het moeilijke opgenomen is. Een goed als: we geven het een acht. Een goed dat tot de bodem gaat.

Julian Merrow-Smith: Black truffle and eggs

Je hebt veel te verwerken, zei iemand tegen me.

Ik heb me al eerder in mijn leven afgevraagd hoe je dat doet, iets verwerken. Het klinkt zo duidelijk, als iets dat je gewoon moet doen, met een begin en een eind. Je moet het “een plekje te geven”. Wat een onbenullige uitdrukking. Alsof je je ervaringen in een stuk stevig pakpapier stopt en dan op een plank legt. Een nieuwe plant, daar zoek je een plekje voor, maar een ingrijpende ervaring is geen afgerond geheel dat opgeborgen wordt. Ingrijpend, dat betekent dat de ervaring zijn tentakels heeft gestoken in lichaam, ziel en leven. Zoals dat gebeurt bij de dood van een geliefd persoon of bij een ingrijpende ziekte. Twee ingrijpende ziektes.

Met ver vooruitgestoken hand komt zij op mij toelopen: “Mevrouw de Jonge? Wat fijn om kennis te maken!” Het klinkt alsof ik een langverwachte gast op haar feestje ben. Ik grabbel onhandig mijn jas, tas, krant, stok, handschoenen en thee bij elkaar en volg haar. “U heeft nogal wat meegemaakt,“ zegt ze, terwijl ze op haar computerscherm tuurt. “Ja, ….” “En hoe gaat het nu met u?” “Wel goed eigenlijk…” “Mooi, uit het onderzoek blijkt ook dat het uitstekend met u gaat.”  “Betekent dat, dat ik kan stoppen met de medicijnen?” “Wat slikt u precies? In welke hoeveelheden?” ……… “O, maar dat is een snufje!” “Dus dan kan ik er wel mee stoppen?” “Nee, dat zou ik niet doen, maar wacht, ik ben even bezig, dit moet heel precies gebeuren, het gaat om medicijnen.”

Eenmaal buiten heb ik de pest in. Ik had willen weten of het écht goed gaat. Ik had willen vragen of ik die medicijnen nu écht moet blijven slikken. Maar waar ik vooral de pest over in heb, is dat de overdreven vriendelijkheid en de glimlach van de arts mij overdonderen en haaks staan op het feit dat ze geen contact maakt.