Onlangs zag ik de documentaire Blijven ademen, over een jonge man en zijn herstel na een IC opname. Hij was me meteen sympathiek, met zijn glanzend zwarte haar en sprekende bruine ogen. Na een ernstige hersenvliesontsteking was hij in coma gebracht. In die periode had hij heldere, indringende beelden gezien. En nu hij fysiek weer was hersteld zocht hij de verbinding terug. Met zichzelf, de mensen om zich heen en het gewone leven.De documentaire kwam voor mij op een goed moment, het was precies twee jaar geleden dat ik zelf in coma was gebracht.

1.

Vandaag ben ik bij de pakken neer gaan zitten. Misschien kwam het door de meditatie die ik vanmorgen heb beluisterd. De tekst ingesproken door Edel Maex, de titel “Ben je er nog?”.  Altijd een goede vraag, die we elkaar en onszelf vaker zouden moeten stellen. Vooral degenen onder ons die veel in de eigen gedachtenwolken rondzwerven. Ja, ik ben er nog, of weer, en vind mezelf zittend bij de pakken.

In mijn coachingspraktijk sprak ik vaak mensen die in een pijnlijke overgangsfase zaten en gebruikte dan de metafoor van een trein die een groot station verlaat. Jij bevindt je in zo’n trein, die wordt heen en weer geschud als de wielen knarsend en krijsend over de wissels rijden naar alle richtingen die níet ingeslagen worden, totdat het juiste spoor is gevonden. Je kunt even niets anders doen dan dit verdragen en afwachten.

Ben ik er nog? En waar ben ik dan nog? Wat is er van mijn leven over gebleven? De behoefte aan  houvast, de boosheid, de rouw, druk ik onbedoeld naar de achtergrond, terwijl ik plichtsgetrouw voort worstel met asbestemming, notarisaktes, digitaal geklungel, het plannen en weer afzeggen van fijne uitjes en pogingen om verantwoord te eten en te bewegen.

En dan komt er het moment dat ik bij de pakken neerzit. Zonder er nog een centimeter aan te verplaatsen, zonder er een blik op te werpen. Want mijn ogen zijn gesloten en de tranen krijgen de vrije loop. En dan is er eindelijk de rust en de verzoening van het verdriet, de boosheid. Van het loslaten, van het laten zijn. En dan is het goed.

2.

In het park bij een kleine waterval. Ik ben verward. Ik heb geen houvast meer. Wie ben ik nu?

“Kijk eens naar het water,” zegt de ander. “Ja, ja,” zeg ik ongeduldig, “ik moet loslaten, meebewegen, ja hoor.” “Kijk nou eens echt,” zegt de ander. “Zie je de beweging van het water. Het verandert voortdurend. Net als het leven, net als wij. We veranderen, jij ook. Zeker als je net je partner bent verloren.”

3.

“Waar gaat dit allemaal over?” roep ik uit.

“Over hoe je verder wilt gaan met je leven.” zegt de ander.

O ja. Dat is het. Mijn leven. Dat ik twee keer bijna verloren ben. Maar dat er nog is. Dat ik, er flitst een beeld door me heen: voorzichtig als een kostbaar ei in mijn handen houd. En hoe ik daar verder mee wil.

Jaren geleden sprak ik wel eens een buurvrouw die door een val met haar hoofd op de stoeprand was gevallen en daarbij een schedelbasisfractuur had opgelopen. Ze was er door veranderd, zei ze. Haar geheugen liet haar in de steek. De neuroloog had de inhoud van haar hersenpan na de breuk, vergeleken met een omgevallen boekenkast. De boeken waren er nog, maar ze lagen allemaal door elkaar. En daardoor herinnerde ze zich soms dingen niet alleen slecht, maar wist ze ook niet goed meer wat voor iemand  ze vóór de val geweest was. Zo vertelde ze dat ze bij een bloemenkraam stond en een bos witte bloemen wilde hebben. Ze had geen idee hoe ze heetten. Tegelijk vroeg ze zich af: wist ik dat vroeger wél? Was ik iemand die veel van bloemen wist?  Dat is precies het huiveringwekkende van geheugenverlies, dat in sommige boeken en films flink geëxploiteerd wordt. Je weet niet meer wie je was en iedereen kan je van alles over jezelf wijs maken.

Lieve lezer, welkom terug!

Ik zoek naar woorden om een brug te slaan tussen mijn laatste blog, van november vorig jaar, en nu. Van zo was het naar zo is het.

Vorig jaar, op 13 juni, werd bij mij een kwaadaardige tumor in de dikke darm gevonden. Na een periode van drie maanden onderzoek naar mogelijke uitzaaiingen, werd ik in september geopereerd en is de tumor weggenomen. In januari van dit jaar is een verdachte poliep weggehaald. Ook die bleek kwaadaardig te zijn. Tien dagen geleden werd daarom opnieuw een stuk darm verwijderd. Dit weekend kwam de uitslag van het weefselonderzoek: 19 lymfeklieren gevonden, allemaal schoon. Schoon.

Begin dit jaar, op 2 februari, vond ik mijn partner thuis op de grond nadat hij door een herseninfarct was getroffen. In eerste instantie leek hij te herstellen, maar een longontsteking en onderliggende gezondheidsproblemen werden hem fataal. Hij is op 2 maart gestorven.

Nu, na het bericht van de patholoog anatoom, 53 cm dikke darm armer en mijn partner kwijt, voel ik een hartstochtelijk verlangen om te schrijven. Ik wil een draad oppakken, één die voor het grijpen ligt: schrijven. Over rouw en herinneren. Over wat langdurig leven met ziekte en dood met je doet en over hoe Lieke Marsman daarover schrijft. Over wat Job daar eigenlijk deed op die mestvaalt met zijn lijf vol zweren. Over overlevingsinstinct en bronnen van vertrouwen. Over de politiek van chaos die Trump en Wilders inzetten. Over mijn nieuwe buurman, die zijn optimisme weet te bewaren en hoe hij mij in één gezamenlijk ritje in de lift daarmee opvrolijkte. Over het schrijverschap van Simenon en over het begrip werkelijkheid. Over de verbazingwekkende medemens natuurlijk. Nou ja en over Wat Verder Ter Tafel Komt.

Moerascypressen Westerpark

Het is nu ongeveer een jaar geleden dat ik uit een coma ontwaakte. Mijn herstel begon, toen een fysiotherapeut aan mijn bed kwam en mijn arm optilde. Dat kon ik niet zelf. Ik kon helemaal niets. Niet zitten, staan, spreken of slikken. Niet zelfstandig plassen, eten drinken, of ademen. Dat was het vertrekpunt. Na een dag of tien kon ik, gesteund door twee verpleegkundigen, even staan. Het verblijf op de IC en later op de verpleegafdeling was soms zwaar vanwege de belastende, pijnlijke onderzoeken, het getob met slikken en spreken, de slangen in mijn lijf, de maagsonde die niet goed geplaatst was, het hoesten en het slijm. Fysieke narigheden. Maar het herstelproces was eigenlijk een feest. Ik kan me de momenten nog heel goed herinneren: dat ik alleen kon staan, dat ik zelf uit bed kon komen. Dat ik, zomaar ineens, een paar stappen kon zetten zonder steun. Elke keer vlamde er een felle vreugde in me op, afgeblust met tranen. Een rondje fietsen in de sportzaal, in het park. Vreugde en tranen.

Het proces waar ik nu in zit is totaal anders. Was de septische shock en de zwakte daarna te vergelijken met een dropping: ik bevond me op een totaal onbekende plek en moest de weg terugvinden, nu is het blindemannetje. Al vanaf de diagnose is het onzekerheid troef.