Sinds een paar jaar gebruik ik de website Goodreads om bij te houden wat ik heb gelezen en kort te noteren wat ik van het boek vond. Dat is handig en je weet ook meteen hoeveel boeken je hebt gelezen. Tot ik ontdekte dat de boekenteller gewoon doortelt als het jaar om is, zodat je niet weet hoeveel je in een bepaald jaar leest. Iemand wees me erop dat je ook een “challenge” kunt doen, jezelf een doel stellen om een bepaalde hoeveelheid boeken te lezen in een jaar. Dan wordt wél per jaar bijgehouden hoeveel je leest. O.k. Ik heb nu voor 2025 een doel van 75 boeken ingesteld. En wat gebeurt er? Bij elk boek dat ik uit heb, krijg ik een melding of ik voorloop of achter ben ten opzichte van het gestelde doel. En nu betrap ik mezelf erop dat ik soms liever een dun boekje wil kiezen dan een dik, zodat ik niet ga achterlopen. Bizar natuurlijk. Ik hou van lezen. Maar nu ik het bijhoud op een website laat ik, als ik niet oppas, mijn boekenkeuze beïnvloeden door de cijfertjes. De omgekeerde wereld.

Ik houd ook van lopen. Lekker in een cadans voortbewegen, de gedachten laten landen, de wind voelen, de geuren opsnuiven, enzovoort, enzovoort. En ja, ik heb een stappenteller. En ja, daar gaan we weer. Wat is bedoeld ter ondersteuning, als leuke gadget, gaat voor je het weet, bepalen of je nog een extra lus maakt of niet. We moeten immers elke dag 6500 stappen zetten?

Het zijn interessante ontwikkelingen. Natuurlijk, je doet het zelf, je kunt het doen of laten. Maar we schuiven kalmpjes aan op naar een vorm van datagestuurd handelen. Straks vraag je je niet meer af of je lekker geslapen hebt maar kijk je op je smartwatch om te zien hoeveel REM slaap je hebt gehad. Je kijkt op Goodreads en bedenkt dat je deze week nog wel een boek moet lezen. Het is reuze handig dat die gadgets inzicht geven, maar het effect is dat de data ons gedrag gaan sturen. Is dat erg? Nee, als de data inderdaad iets bijdragen. Inzicht geven. Ja, als de data je eigen bewustzijn van wat je voelt en wilt weg duwt.  

Dit doet me trouwens denken aan iets anders. In die anderhalf jaar dat ik talloze medische onderzoeken heb gehad, is er niet één arts geweest die mij lichamelijk heeft onderzocht. Al het onderzoek gaat via echo’s, scans, bloedonderzoek, puncties enzovoorts. Opmerkelijk. Voor mij dan, want voor de jongere generatie zal dit de gewone werkwijze zijn. Het heeft voordelen, al was het alleen al omdat het veel secuurder is en omdat bv. ongewenst lichamelijk contact wordt vermeden. Dat is goed.

Behalve natuurlijk als zich uitzonderingen voor doen. Als je géén hoge koorts hebt bij een levensgevaarlijke ontsteking. Als de cijfers kloppen, maar de aanname niet. Dan kun je zo maar in een septische shock komen. En zo maar doodgaan. Tenzij je geluk hebt. Oef.