Ziektewinst

Pas kreeg ik een bijna decadent prachtige doos bonbons, rood fluweel, turquoise lint, en heel geschikt om kleine geparfumeerde liefdesbrieven in te bewaren, maar zo liggen de verhoudingen niet met de gevers.  Het leek me de hoogste tijd om eens wat aandacht te besteden aan de “benefits” van ziekzijn. Noemde Freud dat niet ziektewinst?

In de eerste periode na mijn coma was er, behalve de bijna grenzeloze steun van mijn vaste bezoekers, een dagelijkse portie kaarten met liefs en aanmoediging, soms wel vier, vijf op een dag. En toen ik eenmaal een plek (een eenpersoonskamer!) kreeg in revalidatiecentrum Reade en wat meer bezoek kon ontvangen, was het hek helemaal van de dam. Er kwamen boeken mee, kunstcatalogi van tentoonstellingen die ik niet had kunnen zien, prachtige opschrijfboekjes, ingevroren mangoblokjes om op te zuigen, hand crèmepjes, tijdschriften, kaarten, appjes en foto’s. En in de Kersttijd kwam vriendin E. vastberaden met kerstpapier, gekleurde lichtjes en dennengeur in een flesje, om mijn kamer in de juiste sfeer te brengen. De kerstster aan de muur, drie kleine dennenboompjes op mijn nachtkastje en een nepkaars met bewegend vlammetje, waren kennelijk niet genoeg.

De ontmoetingen met vrienden, soms hadden we elkaar een half jaar niet gezien, waren vaak emotioneel.  Omdat ik goedbeschouwd aan de dood was ontsnapt, was er aan beide kanten een hernieuwd bewustzijn van de waarde van onze band. Ik maakte mee wat weinigen gegeven is, een soort van mijn eigen begrafenis, maar dan in de vorm van wederopstanding. Elkaar weer in de armen te kunnen sluiten, wat was dat vreugdevol.

Bij de gesprekken die volgden voelde het voor mij regelmatig alsof er alle rust en ruimte van de wereld was om elkaar te laten zijn, om te voelen, te luisteren, en te spreken. De ontmoetingen waren vrij van dagelijkse haast en besognes, kleine irritaties, verwachtingen, doelen, noem alle ruis maar op. Het waren geschenken, in die tussenruimte in mijn leven.  

Toen ik aan dit stuk begon, wilde ik op licht ironische toon de aandacht en liefde, de grote en kleine cadeautjes, en de verwennerij beschrijven die me gegeven is, en dat naar aanleiding van een prachtige doos bonbons die ik kreeg. Maar al schrijvend realiseer ik me wat de werkelijke ziektewinst was: te ervaren hoeveel liefde er te delen valt in mijn leven.

PS toch nog even het woord ziektewinst opgezocht. Het blijkt dat Freud er iets heel anders mee bedoelde, namelijk een vorm van neurotisch gedrag waarbij de patiënt vasthoudt aan de ziekte om daarmee ook de voordelen, zoals aandacht en zorg, te behouden. Nee, dat is niet aan de orde.