Nadat ik de septische shock had overleefd en flink op weg was met revalideren en toen de diagnose darmkanker kreeg, heb ik me wel eens afgevraagd of ik iets had gedaan om de goden te vertoornen. Wilde het leven me een les leren? En zo ja, welke dan? En natuurlijk schoot me het verhaal van Job te binnen. De man aan wiens ongeluk een heel Bijbelboek is gewijd. Ik herinnerde me uit mijn gereformeerde verleden (bij ons thuis werd vroeger elke dag na het eten uit de Bijbel voorgelezen) dat Job na veel ellende op de mestvaalt eindigde, zijn lichaam overdekt met zweren. Een beeld dat diepe indruk op mijn kinderziel maakte. Vooral vanwege de combinatie van die woorden: zweren en mestvaalt. Wat deed hij daar? Moest hij niet naar de dokter? Moest hij geen werk zoeken? Nee, hij richtte zich tot God en weeklaagde over zijn lot. So far so good. Nu staat de Bijbel vol met verhalen waarin en waarvan mensen iets moeten leren, dus wat is de boodschap van het boek Job?

Via Google kwam ik uit op de Statenvertaling, uit 1886, met veel woorden als eeniegelijk, aangezicht en dezulke, die me verrassend bekend voor kwamen. Het deed me denken aan een prachtig beeld uit een boek van Jan Wolkers. Ik denk dat het Terug naar Oegstgeest is. De ik-persoon in die scene is een peuter, die vastgebonden zit in een kinderstoel. Voor hem ligt een reusachtige Bijbel en elke dag wordt er een bladzijde omgeslagen. Dat is het. Die vliesdunne dikbedrukte bladzijden, vol met de  beklemming én de betovering van de Bijbelverhalen. Geschreven in de tale Kanaäns.

Prachtig, maar niet te lezen. Gelukkig was er een inleiding aan het verhaal toegevoegd waarin stond dat het verhaal waarschijnlijk stamt van 500-300 voor Christus. Job is een vrome, rijke boer, die te horen krijgt dat zijn kinderen dood zijn, zijn vee gestolen of verbrand is, en zelf wordt hij ernstig ziek (zweren, dus vermoedelijk werd hij melaats). Zijn vrienden gaan met hem in discussie en beweren dat, omdat de goeden altijd beloond worden en de slechten bestraft, Job wel zwaar gezondigd moet hebben om zo te moeten lijden. Maar, las ik elders, het zat anders in elkaar. Satan vond namelijk dat de vroomheid van Job wel erg makkelijk was, hij had immers alles wat zijn hart begeerde en Gods lof zingen is dan een niet moeilijk. God was er echter van overtuigd dat Jobs geloof ook in moeilijke tijden zou standhouden. Dus sloten zij een weddenschap. Job werd successievelijk alles afgenomen, vrouw, kinderen, bedrijf, gezondheid en zijn huis, maar hij keerde zich niet af van God. Hij richtte zijn klaagzangen aan Hem en bleef trouw in zijn geloof.

Enfin, wat kunnen we hiermee anno 2025? Ik dacht: als we nu God gelijkstellen aan het leven zelf, als de levenslust, en Satan als het symbool van het vernietigende, de liefdeloosheid. Dan staat Job voor de mens die het leven blijft koesteren, hoe dan ook. En dat is een uitleg die ik wel inspirerend vind. Misschien kunnen we daar nog iets mee, in deze soms bijna apocalyptische tijden.

PS Joseph Roth heeft het verhaal van Job op een eigen manier verteld. Het gaat over een gezin dat getroffen wordt door allerlei ongeluk, o.m. in de vorm van een geestelijk en lichamelijk beperkt kind. Ook hier is het thema, dat je je moet verhouden tot wat je overkomt, en speelt de vraag of dat puur toeval is, door onszelf veroorzaakt wordt of van Hogerhand op onze weg gebracht is. Het is prachtig geschreven, maar ik vind het helaas voor onze tijd wel erg larmoyant.